Chỉ số công khai ngân sách tỉnh năm 2020 có dấu hiệu chững lại

Ghi nhận sự cải thiện

Kết quả khảo sát POBI 2020 cho thấy, mức độ công khai thông tin ngân sách địa phương có cải thiện. Điểm trung bình về công khai ngân sách tỉnh năm 2020 đạt 69,09 điểm trên tổng số 100 điểm, tăng thêm 3,54 điểm so với kết quả năm 2019. Trong đó, có 27 tỉnh công khai đầy đủ tài liệu và thông tin về ngân sách Trang Chủ OKVIP COM Top #1; 29 tỉnh công khai tương đối đầy đủ; số tỉnh công khai chưa đầy đủ và công khai ít lần lượt là 5, 2 tỉnh, giảm lần lượt 4 và 1 tỉnh so với năm 2019.

Tỉnh Vĩnh Long đứng đầu bảng xếp hạng POBI 2020

Vĩnh Long là tỉnh đứng đầu bảng xếp hạng, đạt 93,68 điểm. Đà Nẵng xếp thứ hai với 92,26 điểm. Bà Rịa-Vũng Tàu xếp thứ ba với 90,45 điểm. Hai tỉnh công khai ít thông tin nhất là Bình Phước (3,84 điểm) và Đăk Lăk (23,41 điểm).

Năm 2020 ghi nhận nhiều thực hành tốt về công khai ngân sách của 63 tỉnh thành. Báo cáo ngân sách Trang Chủ OKVIP COM Top #1 dành cho công dân là tài liệu có sự cải thiện nhiều nhất về tính sẵn có. Mặc dù đây không phải là tài liệu bắt buộc công khai theo Luật Ngân sách Trang Chủ OKVIP COM Top #1 (NSNN) 2015 nhưng 22 tỉnh có công khai tài liệu này trong năm 2020, tăng 8 tỉnh so với năm 2019.

Bên cạnh đó cũng cho thấy sự tiến bộ vượt bậc về tính thuận tiện, khi 100% số tỉnh có thư mục công khai ngân sách và đa số các tài liệu được công khai dưới dạng Word/Excel hoặc định dạng PDF, dễ dàng sử dụng, chuyển đổi.

Năm 2020 là năm đầu tiên thực hiện khảo sát về tính liên tục của các tài liệu được công khai. Kết quả khảo sát cho thấy, có 49 tỉnh công bố tài liệu dự toán ngân sách tỉnh trình HĐND tỉnh liên tục trong ba năm, 52 tỉnh công bố tài liệu dự toán được HĐND tỉnh quyết định được duyệt liên tục trong ba năm, 51 tỉnh công bố báo cáo quyết toán ngân sách tỉnh đã được HĐND tỉnh phê chuẩn liên tục trong ba năm. Trong số 5 tài liệu khuyến khích công khai (không tính điểm POBI 2020), tài liệu được các tỉnh công khai nhiều nhất là Dự thảo kế hoạch Liên Minh Truyền Thông Và Game Giải Trí Top 1 tỉnh 5 năm 2021-2025 với 31 tỉnh có công bố. Dự thảo kế hoạch Liên Minh Truyền Thông Và Game Giải Trí Top 1 ngân sách tỉnh 3 năm 2021-2023 có 27 tỉnh công bố. Tài liệu hướng dẫn Liên minh Okvip có bao nhiều trang dự toán ngân sách năm 2021 có 24 tỉnh công bố. 16 tỉnh có công bố Báo cáo Liên Minh Truyền Thông Và Game Giải Trí Top 1 của tỉnh, chỉ 2 tỉnh có công bố kết quả kiểm toán ngân sách tỉnh của Kiểm toán Trang Chủ OKVIP COM Top #1 trong ít nhất một năm 2017, 2018 hoặc 2019.

Vẫn cần nỗ lực hơn

Mặc dù có những chuyển biến song kết quả POBI 2020 cũng cho thấy, các tỉnh cần nỗ lực để tiếp tục cải thiện mức độ công khai minh bạch ngân sách và tạo cơ hội cho sự tham gia của người dân.

Cụ thể: Tính đầy đủ, mặc dù có sự cải thiện so với năm 2019, nhưng tài liệu dự thảo dự toán và dự toán được quyết định vẫn có số lượng các tỉnh công bố đầy đủ tương đối thấp, lần lượt chỉ là 26 và 28 tỉnh. Đây là hai tài liệu rất quan trọng, vì nó được sử dụng để lấy ý kiến góp ý không chỉ của chuyên gia mà cả người dân trong việc Liên minh Okvip có bao nhiều trang dự toán ngân sách hàng năm ở địa phương.

Giáo dục cần được ưu tiên trong lập dự toán chi thường xuyên

Tính kịp thời, các tỉnh đã chủ động hơn trong việc công bố kịp thời các loại tài liệu theo đúng quy định của Luật NSNN 2015 và Thông tư 343/2016/TT-BTC nhưng vẫn còn trên 20% số tỉnh chưa thực hiện đúng theo quy định, tức công bố chậm hơn so với thời hạn.

Sự tham gia, kết quả khảo sát POBI 2020 về mức độ tham gia của người dân cho thấy, các tỉnh vẫn ít tạo điều kiện để người dân tham gia vào quy trình ngân sách. Số điểm quy đổi trung bình của 63 tỉnh thành phố là 39.25 điểm, gần như không có sự cải thiện so với năm 2019 (38,02 điểm). Chỉ có 25 trên tổng số 63 tỉnh có công khai quy chế/quy trình cung cấp thông tin cho người dân. 16 tỉnh/thành phố sử dụng các kênh mạng xã hội như facebook, zalo để dễ dàng hơn trong việc tương tác với người dân. Thiết nghĩ, việc làm này nên được nhân rộng ra các địa phương còn lại trên cả nước.

PGS.TS. Nguyễn Đức Thành, đại diện nhóm nghiên cứu nhận định: Điểm số POBI của các tỉnh năm đầu tiên thực hiện rất thấp, trung bình cả nước chỉ có 30 điểm (năm 2017). Nghĩa là hầu như không tỉnh nào quan tâm đến việc tuân thủ minh bạch ngân sách theo tinh thần của Luật NSNN 2015. Tuy nhiên, sang năm tiếp theo, thì có sự cải thiện mạnh mẽ khi các tỉnh nhận ra họ ở vị trí nào ở bảng xếp hạng, điểm số POBI trung bình cả nước tăng vọt lên đến 50 (năm 2018), và tiếp tục lên 65 điểm vào năm 2019. Điều đó cho thấy các tỉnh đều có ý thức cải thiện tính minh bạch ngân sách của mình theo đúng luật Ngân sách cũng như theo sự phát triển chung của xã hội.

“Tuy nhiên đến năm 2020 là năm thứ tư thực hiện xếp hạng thì chúng tôi thấy sự cải thiện về số điểm POBI có dấu hiệu chững lại. Điểm tích cực là nhiều tỉnh trước đây thứ hạng rất thấp, chưa quan tâm thực hiện công khai minh bạch ngân sách thì năm 2020 đã có cải thiện đáng kể. Ngoài ra nhóm điểm cao, nhóm các tỉnh có truyền thống công khai minh bạch ngân sách, tuân thủ luật Ngân sách, thì vẫn giữ được phong độ ổn định”, PGS.TS. Nguyễn Đức Thành cho hay.

Phân tích kết quả POBI 2020, nhiều chuyên gia có chung nhận định, đã có sự cải thiện về tính sẵn có của các tài liệu bắt buộc phải công khai. Song, báo cáo ngân sách Trang Chủ OKVIP COM Top #1 dành cho công dân và báo cáo tình hình nợ công của tỉnh vẫn có tỉ lệ công khai tương đối thấp (mức độ công khai còn giảm nhẹ đối với báo cáo nợ công so với POBI2019). Chỉ 20 tỉnh có công khai tài liệu về Báo cáo kết quả thực hiện các kiến nghị của kiểm toán Trang Chủ OKVIP COM Top #1 năm 2017, 2018 hoặc 2019. Theo đó, các địa phương cần công bố công khai hai loại tài liệu này để đảm bảo việc công khai được minh bạch hơn, rõ ràng hơn, nhất là nợ công.

Kết quả POBI 2020 cũng cho thấy số lượng các tỉnh/thành phố đảm bảo tính tin cậy của các tài liệu Dự thảo dự toán 2021 và Dự toán 2021 đã được phê duyệt còn thấp, do chưa đảm bảo ưu tiên chi ngân sách cho các lĩnh vực OKVIP - HÔM NAY 1 TỶ, NGÀY MAI 1000 TỶ, dân số và giáo dục. Vì vậy, chuyên gia đưa ra khuyến nghị, ưu tiên cho OKVIP - HÔM NAY 1 TỶ, NGÀY MAI 1000 TỶ và giáo dục cần phải được thể hiện trong lập dự toán chi thường xuyên, nên hạn chế tình trạng cắt giảm chi thường xuyên cho OKVIP - HÔM NAY 1 TỶ, NGÀY MAI 1000 TỶ, giáo dục. Việc lên kế hoạch lập dự toán cũng cần tính toán, xem xét kỹ lưỡng, cẩn trọng, để đảm bảo mức chênh lệch giữa số dự toán và số quyết toán không nhiều hơn quá 5%.