Sử dụng công nghệ hiện đại; hệ thống băng tải vận chuyển than và tro xỉ khép kín, không khói bụi; hệ thống quan trắc giám sát online; đường nội bộ sạch sẽ; cây xanh, thảm cỏ xanh tươi, không khí trong lành...là những gì chúng tôi thấy được khi đến thăm nhà máy nhiệt điện Thăng Long ở Quảng Ninh.
Theo các chuyên gia, trong khi chưa có nguồn năng lượng đủ lớn để thay thế thì nhiệt điện than với công nghệ ngày càng cao, thân thiện với môi trường vẫn là một giải pháp ưu thế cho Việt Nam.
Trong bối cảnh thủy điện cơ bản khai thác hết, điện hạt nhân đã dừng, nguồn điện năng lượng tái tạo còn hạn chế thì câu hỏi đặt ra là cơ cấu nguồn điện như thế nào là phù hợp với Việt Nam?
LTS: Thời gian dài qua đã nảy sinh những tranh cãi về việc nên hay không nên duy trì, tiếp tục phát triển nguồn nhiệt điện than? Nhiệt điện than lợi hay hại? Xu hướng thế giới sử dụng nhiệt điện than ra sao? Và cơ cấu nguồn điện phù hợp nhất với Việt Nam là gì?
Loạt bài mà chúng tôi đăng tải từ hôm nay sẽ góp phần trả lời cho những băn khoăn, tranh cãi và nghi ngại đó.
Thời gian qua, dư luận vẫn còn cái nhìn thiếu thiện cảm về nhiệt điện than, thậm chí nhiều địa phương không ủng hộ. Vấn đề cần đặt ra là cần hiểu đúng, phản ánh đúng và công bằng về vai trò của nhiệt điện than đối với hệ thống điện cũng như phát triển kinh tế - xã hội đất nước.
Theo Bộ Công Thương, các nhà máy nhiệt điện than (NĐT) sẽ tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là sử dụng công nghệ nào để nâng cao hiệu suất, đảm bảo môi trường.
Việc xây dựng Trung tâm Điện lực Long An là cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu điện năng đang gia tăng cao của Long An nói riêng và đồng bằng Sông Cửu Long nói chung trong tương lai. Tuy nhiên, đến nay, việc lựa chọn điện khí hay nhiệt điện than vẫn còn đang bỏ ngỏ.
Những năm gần đây, việc sử dụng tro xỉ của các nhà máy nhiệt điện than (NMNĐT) trong sản xuất vật liệu xây dựng (VLXD), phụ gia phối trộn đã được chú trọng. Tuy nhiên, vì nhiều vướng mắc nên lĩnh vực này chậm phát triển, gây khó khăn cho các NMNĐT, các doanh nghiệp (DN) sản xuất VLXD từ tro xỉ và ảnh hưởng xấu tới môi trường.
Sau khi Việt Nam quyết định dừng Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, nhiều khả năng nguồn năng lượng thiếu hụt sẽ được thay thế bằng nhiệt điện than, nghĩa là tới năm 2030 tỷ lệ nhiệt điện than về cơ học có thể chiếm tới 59 - 60%. Đó là một trong những nội dung tại hội thảo “Phát triển nhiệt điện than và các giải pháp bảo vệ môi trường ở Việt Nam” tổ chức ngày 29/8, tại Hà Nội.
Trong buổi họp báo chuyên đề “Dừng Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận”, đại diện lãnh đạo Văn phòng Chính phủ cho biết: “Giai đoạn đến năm 2030, Chính phủ sẽ xem xét đầu tư thay thế các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận bằng các nhà máy nhiệt điện than có công nghệ tiên tiến, hiên đại, thân thiện với môi trường và các nhà máy sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng với công suất lớn".
Với việc chế tạo thành công bộ sấy khí hồi nhiệt kiểu quay trong lò hơi đốt than nhà máy nhiệt điện của Viện Nghiên cứu cơ khí (Bộ Công Thương) đã mở ra triển vọng cho các đơn vị sản xuất trong nước chủ động công tác thay thế, sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, tháng 5 là tháng cao điểm mùa khô do đó đơn vị sẽ huy động cao nguồn nhiệt điện than để đáp ứng nhu cầu phụ tải cao với sản lượng điện bình quân toàn hệ thống khoảng 582 triệu kWh/ngày, công suất phụ tải lớn nhất khoảng 30.250 MW.
Báo cáo của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy, tỷ lệ phát nhiệt điện than đang chiếm tới 34,37%, với tổng công suất các nhà máy nhiệt điện than đạt 13.483MW. Nếu năm 2010, tổng công suất nhiệt điện than là 17,6% thì đến cuối năm 2015, Việt Nam đã có 13.000MW nhiệt điện, chiếm 38,4%. Tốc độ tăng trưởng của nhiệt điện than từ năm 2000 - 2015 đạt 17%, sản xuất tới 80 tỷ kWh/năm.
Tại hội thảo “Công nghệ nhiệt điện than và môi trường” vừa diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, nhiều chuyên gia cho rằng, nhiệt điện than vẫn phải coi là phương hướng phát triển chủ đạo, tuy nhiên, nguồn phát thải lớn các chất thải ra môi trường lại là mối quan tâm.
Mở cửa 1 lần/tháng mời chính quyền và người dân địa phương vào thăm quan, giám sát công tác bảo vệ môi trường là hoạt động sẽ được EVN thực hiện tại tất cả các nhà máy nhiệt điện than của tập đoàn.
Bằng việc mời người dân tham quan, kiểm tra, giám sát các hoạt động của nhà máy nhiệt điện (NMNĐ) than, cũng như giám sát vận hành, điều tiết nước tại một số nhà máy thủy điện cho thấy bước chuyển về sự minh bạch.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, bắt đầu từ ngày 16/11/2016, Công ty Nhiệt Điện Duyên Hải đã phối hợp với Đài truyền thanh thị xã Duyên Hải bắt đầu phát bản tin đầu tiên về môi trường Nhà máy nhiệt điện Duyên Hải 1.
Mặc dù các nhà máy nhiệt điện than tại Việt Nam đều sử dụng công nghệ phổ biến trên thế giới, tuy nhiên trước nguy cơ gây ô nhiễm môi trường khói bụi từ tro xỉ thải, Bộ Công Thương đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhiệt điện than.
Tại Hội thảo công nghệ nhiệt điện than và môi trường do Bộ Công Thương tổ chức ngày 5/11/2016, các chuyên gia đều thống nhất rằng, nhiệt điện than vẫn có vai trò quan trọng trong hệ thống điện Việt Nam. Vấn đề là cần tăng cường quản lý, sử dụng công nghệ tiên tiến và có cơ chế chính sách hỗ trợ xử lý tro xỉ thải.
Song song với việc sản xuất, quản lý vận hành an toàn, các nhà máy nhiệt điện (NMNĐ) Duyên Hải 1 và Vĩnh Tân 2 đã chú trọng đến công tác bảo vệ môi trường nhằm giảm thiểu những tác động cho khu vực nhà máy, nhất là sau sự cố môi trường ở NMNĐ Vĩnh Tân 2.
Ngày 5/11, tại Hà Nội, Tổng cục Năng lượng, Bộ Công Thương đã tổ chức hội thảo chuyên đề “Công nghệ nhiệt điện than và môi trường” dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng.
Đáp ứng nhu cầu điện cho phát triển đất nước, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã được giao đầu tư xây dựng, quản lý vận hành một số nhà máy nhiệt điện ở 2 Trung tâm Nhiệt điện lớn nhất cả nước là Vĩnh Tân (Bình Thuận) và Duyên Hải (Trà Vinh). Tuy nhiên,trong quá trình xây dựng, hoạt độngcác nhà máy đãxảy ra những sự cố về môi trường gây bức xúc và quan ngại trong dư luận, đặc biệt là sự cố phát tán tro bụi ở Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 2 năm 2015.
Nhằm đảm bảo cung ứng đủ điện cho miền Nam, nhất là trong bối cảnh nguồn nước các hồ thủy điện miền Trung - Tây Nguyên còn hạn chế, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sẽ khai thác cao các tổ máy nhiệt điện than, tuabin khí và nhiệt điện dầu trong thời gian cắt khí PM3.
Nhằm đáp ứng nhu cầu phụ tải trung bình của hệ thống điện trong tháng 6 có thể đạt tới 540 triệu kWh/ngày, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) sẽ khai thác cao các tổ máy nhiệt điện than và tua bin khí.
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải về việc xử lý, sử dụng tro, xỉ của các nhà máy nhiệt điện, giảm tối đa ảnh hưởng tới môi trường, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã tổ chức Hội thảo “Các giải pháp xử lý tro, xỉ của các nhà máy nhiệt điện than trong Tập đoàn Điện lực Việt Nam”.
Nhằm đảm bảo nhiệt điện than phát triển bền vững, không ảnh hưởng đến môi trường, Việt Nam cần sớm có chiến lược tổng thể cũng như giải pháp đồng bộ.
Ngoài những thách thức về nguồn nguyên liệu than và môi trường, rủi ro đến từ nhà đầu tư nước ngoài cũng như áp lực về vốn, công nghệ trong xử lý tro, xỉ cũng cần được quan tâm.
Trong bất kỳ giai đoạn nào, nhiệt điện than luôn giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu nguồn năng lượng ở Việt Nam. Tuy nhiên, phát triển nhiệt điện than đang gặp phải những thách thức không nhỏ.
Đây là ý kiến của hầu hết các doanh nghiệp, cơ quan quản lý chuyên ngành nhằm giải quyết bài toán tro xỉ than trong cuộc họp “Tìm giải pháp xử lý tro xỉ, thạch cao tại nhà máy nhiệt điện than” do Bộ Công Thương tổ chức ngày 23/7/2015 tại Hà Nội.
Tháng 1, sản lượng điện toàn hệ thống điện (HTĐ) đạt 12,38 tỷ kWh. Điện thương phẩm ước đạt 10,88 tỷ kWh, tăng 12,53% so với cùng kỳ năm 2014. Toàn tập đoàn thực hiện vốn đầu tư ước đạt 6.356 tỷ đồng, trong đó giá trị giải ngân đạt 3.540 tỷ đồng. Hoàn thành đóng điện 4 công trình: Nâng công suất các trạm biến áp 220kV Sóc Trăng, Châu Đốc, Phan Thiết và đường dây 220kV Vĩnh Tân - Phan Thiết. Tổng công ty Điện lực miền Bắc đã hoàn thành cấp điện cho 2 xã đảo cuối cùng (Ngọc Vừng, Thắng Lợi) huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh.