Giảm phát thải khí mê-tan từ lớp đệm lót trong chuồng trại

Giảm phát thải mê-tan ngay từ nguồn phát sinh

Những năm gần đây, vấn đề phát thải khí nhà kính từ chăn nuôi ngày càng được quan tâm khi biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp trên toàn cầu. Trong đó, khí mê-tan (CH₄) phát sinh từ chất thải chăn nuôi được xem là một trong những nguồn phát thải lớn của ngành nông nghiệp.

Theo các chuyên gia môi trường, khi phân và nước tiểu gia súc, gia cầm tích tụ lâu ngày trong điều kiện ẩm ướt, thiếu oxy, quá trình phân hủy yếm khí sẽ diễn ra và sinh ra khí mê-tan, một trong những tác nhân hàng đầu gây ra biến đổi khí hậu. Dù thời gian tồn tại trong khí quyển ngắn hơn khí CO₂ nhưng mê-tan có khả năng giữ nhiệt mạnh gấp 28 lần trong chu kỳ 100 năm.

Tại Việt Nam, chăn nuôi hiện là một trong những lĩnh vực phát thải mê-tan lớn của ngành nông nghiệp. Không chỉ gây tác động tới môi trường, chất thải chăn nuôi chưa được xử lý hiệu quả còn tạo ra mùi hôi, phát sinh ruồi muỗi và làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh. Trong bối cảnh đó, mô hình đệm lót sinh học hiếu khí đang được nhiều địa phương và trang trại chăn nuôi áp dụng như một giải pháp giảm phát thải ngay từ nguồn phát sinh. Công nghệ này sử dụng các vật liệu như mùn cưa, trấu, lõi ngô nghiền hoặc vỏ cà phê phối trộn cùng các chế phẩm vi sinh có lợi để tạo thành lớp đệm lót dưới nền chuồng nuôi.

Điểm khác biệt của mô hình nằm ở cơ chế phân hủy hiếu khí. Khi chất thải vật nuôi được thải trực tiếp xuống nền chuồng, các vi sinh vật có lợi sẽ nhanh chóng phân hủy chất hữu cơ trong điều kiện giàu oxy. Quá trình này giúp ngăn chặn sự hình thành khí mê-tan, loại khí chủ yếu sinh ra trong môi trường yếm khí thiếu oxy. Theo các chuyên gia chăn nuôi, nếu được quản lý đúng kỹ thuật, đệm lót sinh học có thể giúp giảm đáng kể lượng khí mê-tan và khí amoniac phát sinh trong chuồng trại. Đồng thời, nền chuồng luôn khô ráo, sạch sẽ hơn so với phương thức chăn nuôi truyền thống.

Như kỹ sư Nguyễn Huyền Trang, Trung tâm Khuyến nông và Chuyển đổi số tỉnh Sơn La đã chia sẻ: “Chi phí làm đệm lót sinh học không cao, với diện tích chuồng 35-40 m² chỉ khoảng 200 nghìn đồng, thời gian sử dụng từ 3-6 tháng tùy loại vật nuôi. Đây là giải pháp phù hợp, không chỉ với các trang trại quy mô lớn mà cả các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Để đệm lót phát huy hiệu quả, người dân cần lựa chọn nguyên liệu khô, sạch, phối trộn đúng tỷ lệ với chế phẩm vi sinh và thường xuyên kiểm tra độ ẩm nền chuồng. Nếu thực hiện đúng kỹ thuật, đệm lót làm giảm đáng kể ô nhiễm môi trường và hạn chế dịch bệnh trong chăn nuôi”.

Hướng đi phù hợp cho chăn nuôi xanh và bền vững

Không chỉ mang lại hiệu quả môi trường, đệm lót sinh học hiếu khí còn giúp giảm đáng kể lượng nước sử dụng trong chăn nuôi. Với mô hình truyền thống, chuồng trại thường xuyên phải xịt rửa để làm sạch chất thải, kéo theo lượng nước thải lớn phát sinh mỗi ngày.

Trong khi đó, mô hình đệm lót sinh học hạn chế tối đa việc sử dụng nước, góp phần giảm áp lực xử lý nước thải và tiết kiệm chi phí cho người chăn nuôi. Ngoài ra, sau một thời gian sử dụng, lớp đệm lót đã phân hủy còn có thể tận dụng làm phân hữu cơ phục vụ trồng trọt. Điều này giúp hình thành mô hình chăn nuôi tuần hoàn, tận dụng chất thải để tạo ra nguồn tài nguyên mới thay vì trở thành gánh nặng môi trường.

Theo ngành nông nghiệp, hiện nhiều địa phương đã triển khai mô hình đệm lót sinh học trong chăn nuôi heo, gà và bò với kết quả tích cực. Các chuyên gia cho rằng đệm lót sinh học hiếu khí đặc biệt phù hợp với xu hướng phát triển chăn nuôi phát thải thấp hiện nay. Thay vì xử lý khí mê-tan sau khi đã hình thành, công nghệ này tác động trực tiếp vào quá trình phân hủy chất thải để hạn chế phát sinh khí nhà kính ngay từ đầu.

Theo cán bộ Viện Chăn nuôi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giảm phát thải khí mê-tan trong chăn nuôi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Bên cạnh giải pháp đệm lót sinh học, ngành chăn nuôi cũng đang thúc đẩy nhiều mô hình khác như sử dụng biogas, cải thiện khẩu phần ăn và phát triển giống vật nuôi có hiệu suất chuyển hóa thức ăn cao.

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang chuyển mạnh sang hướng xanh và bền vững, đệm lót sinh học hiếu khí được xem là giải pháp phù hợp, dễ áp dụng và mang lại hiệu quả rõ rệt. Từ việc giảm phát thải mê-tan ngay tại nền chuồng, mô hình này đang góp phần giúp ngành chăn nuôi tiến gần hơn tới mục tiêu phát triển phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo các chuyên gia chăn nuôi, nếu được quản lý đúng kỹ thuật, đệm lót sinh học có thể giúp giảm đáng kể lượng khí mê-tan và khí amoniac phát sinh trong chuồng trại. Đồng thời, nền chuồng luôn khô ráo, sạch sẽ hơn so với phương thức chăn nuôi truyền thống.