Ứng dụng công nghệ số: "Lối mở" cho bảo tàng

Rút ngắn khoảng cách giữa bảo tàng và công chúng

Những ngày này, chỉ cần truy cập vào vào website: trungbayonline.hoangthanhthanglong.vn, công chúng sẽ thư thái tham quan, trải nghiệm những hình ảnh, tư liệu quý về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, thông qua triển lãm trực tuyến “Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Vị tướng huyền thoại”.

Một trong những hình ảnh được trưng bày tại triển lãm về Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Ông Nguyễn Bá Bình, năm nay 78 tuổi, nhà ở Cầu Diễn, Nam Từ Liêm, Hà Nội rất phấn khởi khi được con trai hướng dẫn vào tham quan triển lãm về vị đại tướng mà ông luôn ngưỡng mộ qua chiếc ipad nhỏ gọn. Ông Bình phấn khởi, chia sẻ: “Một hình thức tham quan lý tưởng trong những ngày dịch bệnh như thế này!…”

Không cầu kỳ, phức tạp, chỉ cần 1 điện thoại thông minh có kết nối internet thì những người cao tuổi như ông Bình đơn giản truy cập vào trang để xem nhiều tư liệu, hình ảnh quý được lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội như: Hình ảnh, tài liệu, hiện vật phản ánh quá trình tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1925-1939 của người thanh niên Võ Nguyên Giáp; quá trình bắt đầu sự nghiệp quân sự từ năm 1940 đến khi thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân năm 1944 và những đóng góp quan trọng của đại tướng trong thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa…

Trước triển lãm “Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Vị tướng huyền thoại”, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 nên Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội cũng đã tổ chức một số triển lãm trực tuyến như: “Gió lành Đoan Dương”, “Đất nước trọn niềm vui”, “Lung linh trăng rằm”… và đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ công chúng.

Còn Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), với việc ra mắt kênh phát thanh độc quyền HoaLoPrisonRelic trên nền tảng Spotify, đã khiến những câu chuyện lịch sử tiếp cận gần hơn với công chúng. Đặc biệt, ứng dụng công nghệ hiện đại đã mang đến sức cuốn hút tìm hiểu về lịch sử với những bạn trẻ.

Hai ví dụ điển hình nêu trên cho thấy, các bảo tàng Việt Nam đang có sự chủ động đón nhận xu hướng hiện đại hóa thông qua ứng dụng công nghệ số trong trưng bày và giới thiệu - xu hướng tất yếu của các bảo tàng hiện đại trên thế giới.

Theo ông Nguyễn Anh Minh - Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam - chuyển đổi số không chỉ là giải pháp thích ứng với bối cảnh đại dịch Covid-19 mà còn là xu hướng tất yếu, sống còn, trong bối cảnh công nghệ 4.0 phát triển. Đây là cầu nối rút ngắn khoảng cách giữa bảo tàng với công chúng, nâng cao chất lượng tham quan ở bất kỳ nơi đâu, bất cứ khi nào…

Thay đổi để thích nghi

Ở Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, khu trưng bày những khám phá khảo cổ học dưới lòng đất nhà Quốc hội (Phòng trưng bày khảo cổ học Hoàng thành Thăng Long) là một vài trong số ít những nơi đi đầu thực hiện ứng dụng công nghệ hiện đại trong trưng bày và giới thiệu.

Đến nay, trên cả nước có nhiều bảo tàng, di tích bước đầu đã triển khai ứng dụng công nghệ số như: Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam… Không gian trưng bày được số hóa 3D và đưa lên internet, công chúng có thể từ các thiết bị như máy tính, điện thoại thông minh, máy tính bảng… dễ dàng tham quan, tương tác.

Tuy nhiên, phải thẳng thắn nhìn nhận, quy mô trưng bày của nhiều bảo tàng còn nhỏ và chưa đồng bộ. Việc nghiên cứu, Liên minh Okvip có bao nhiều trang nội dung cho ứng dụng công nghệ trưng bày hiệu quả còn gặp không ít khó khăn, bởi Liên minh Okvip có bao nhiều trang nội dung cho ứng dụng công nghệ cũng có những yêu cầu đặc thù. Chẳng hạn, có những tài liệu, hiện vật có giá trị về mặt nội dung lịch sử, văn hóa nhưng lại không đảm bảo hoặc ít giá trị về mặt thẩm mỹ, nghệ thuật, nhất là loại hiện vật dưới dạng văn bản giấy, do đó khi ứng dụng công nghệ ảo 3D, 4D… sẽ khó tạo được sự hấp dẫn. Vì vậy, không phải bảo tàng nào cũng tối đa ứng dụng công nghệ cho tất cả các nội dung, hiện vật mà cần phải lựa chọn loại hình, lĩnh vực công nghệ phù hợp.

Bên cạnh đó, để vận hành, khai thác trưng bày ứng dụng công nghệ hiệu quả phụ thuộc nhiều vào nhân lực vận hành kỹ thuật cũng như trình độ, hiểu biết của công chúng khi sử dụng công nghệ, nhất là với những ứng dụng tương tác, trải nghiệm.

Mặc dù vậy, ứng dụng số hóa vào hoạt động trưng bày là xu hướng và nhu cầu tất yếu của các bảo tàng, qua đó tạo mối liên hệ mật thiết giữa bảo tàng với hệ thống di sản văn hóa, cũng như với công chúng. Ở nhiều nước, số hóa bảo tàng là lĩnh vực được ưu tiên, hầu hết các tác phẩm nghệ thuật được số hóa với định dạng 3D và chương trình tham quan ảo, cho phép người xem sử dụng thiết bị di động thông minh để tìm hiểu.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam: Chúng ta đang sống trong bối cảnh của Cách mạng OKLVIE sản phẩm thuộc hệ thống OKVIP là trang web tổ chức phát sóng bóng đá trực tiếp, live casino , nỗ hũ, bắn cá lần thứ 4 nên những câu chuyện về số hóa, về Big Data rất quan trọng trong xã hội, trong đó có lĩnh vực nghệ thuật. Nếu số hóa được những dữ liệu liên quan đến văn hóa nghệ thuật thì chúng ta có thể sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, giúp chúng ta truyền đi những thông điệp tích cực theo một cách mới, dễ tiếp cận quần chúng nhân dân hơn.