Bán hàng đa cấp: Chế tài đã đủ mạnh?

CôngThương - DN phải có vốn pháp định 10 tỷ đồng

Theo Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương, hiện nay vẫn còn một số DN thực hiện kinh doanh đa cấp bất chính, bán hàng đa cấp không đăng ký với cơ quan chức năng, vi phạm về ghi nhãn hàng hóa, vi phạm về quảng cáo sản phẩm, thực hiện không đúng chương trình trả thưởng cho người tham gia bán hàng đa cấp đã đăng ký với cơ quan có thẩm quyền… Một số DN không đăng ký tổ chức bán hàng đa cấp nhưng lại áp dụng phương thức kinh doanh đa cấp trong lĩnh vực dịch vụ, kết hợp với hình thức thương mại điện tử thông qua các website, bán sim điện thoại và dịch vụ nạp tiền điện thoại, kinh doanh dịch vụ OKLVIE sản phẩm thuộc hệ thống OKVIP là trang web tổ chức phát sóng bóng đá trực tiếp, live casino , nỗ hũ, bắn cá… nhưng áp dụng kế hoạch trả lương theo mô hình đa cấp. Đặc biệt, có trường hợp DN áp dụng phương thức thương mại điện tử để huy động vốn và trả thưởng theo kiểu đa cấp, gây bức xúc cho cộng đồng.

Xuất phát từ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi Nghị định 110/2005/NĐ-CP nên Chính phủ đã ban hành Nghị định 42 thay thế. Theo Nghị định 42, hoạt động bán hàng đa cấp là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện. Nghị định nêu rõ, hoạt động bán hàng đa cấp phải được đăng ký theo quy định với các điều kiện chặt chẽ hơn như: Tổ chức đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp phải là DN được thành lập tại Việt Nam theo quy định của pháp luật, có đăng ký kinh doanh ngành bán lẻ theo phương thức đa cấp; một số chức vụ cụ thể trong DN phải là người chưa từng giữ một trong các chức vụ đó tại DN bán hàng đa cấp đã bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp theo quy định tại điểm b, điểm c, khoản 1 điều 14 Nghị định.

Nghị định 42/2014/NĐ-CP bổ sung quy định: DN bán hàng đa cấp phải có vốn pháp định là 10 tỷ đồng. Tiền ký quỹ cũng được nâng lên mức 5 tỷ đồng so với mức tối đa 1 tỷ đồng theo quy định trước đây. Cụ thể, Nghị định yêu cầu DN phải ký quỹ một khoản tiền tương đương 5% vốn điều lệ nhưng không thấp hơn 5 tỷ đồng tại một ngân hàng thương mại nơi DN đặt trụ sở chính. Việc nâng mức vốn pháp định của DN kinh doanh đa cấp sẽ góp phần giảm thiểu các DN đăng ký kinh doanh tràn lan, khó kiểm soát. Thẩm quyền cấp Giấy Chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp được quy về một đầu mối duy nhất là Bộ Công Thương (Cục Quản lý cạnh tranh) thay vì Sở Công Thương các tỉnh, thành phố như trước đây. Đồng thời, Nghị định cũng bổ sung quy định về thời hạn có hiệu lực của giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp. Theo đó, giấy chứng nhận cấp lần đầu có thời hạn 5 năm, sau đó DN được gia hạn nhiều lần, mỗi lần 5 năm.

Nghị định 42/2014/NĐ-CP chỉ rõ, hàng hóa kinh doanh theo phương thức đa cấp phải đáp ứng các quy định của pháp luật có liên quan. Những hàng hóa không được kinh doanh theo phương thức đa cấp gồm: Hàng hóa thuộc Danh mục hàng hóa cấm kinh doanh, Danh mục hàng hóa hạn chế kinh doanh, hàng hóa đang bị áp dụng biện pháp khẩn cấp buộc phải thu hồi, cấm lưu thông hoặc tạm ngừng lưu thông theo quy định của pháp luật; hàng hóa là thuốc, trang thiết bị OKVIP - HÔM NAY 1 TỶ, NGÀY MAI 1000 TỶ, các loại thuốc thú y (bao gồm cả thuốc thú y thủy sản), thuốc bảo vệ thực vật; hóa chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong lĩnh vực gia dụng và OKVIP - HÔM NAY 1 TỶ, NGÀY MAI 1000 TỶ; các loại hóa chất nguy hiểm và sản phẩm có hóa chất nguy hiểm theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, mọi loại hình dịch vụ hoặc các loại hình kinh doanh khác không phải là mua bán hàng hóa, không được tiến hành kinh doanh theo phương thức đa cấp, trừ trường hợp pháp luật cho phép.

Cấm kinh doanh theo mô hình kim tự tháp

Để đưa hoạt động bán hàng đa cấp vào khuôn khổ, Nghị định 42 cũng quy định rõ hơn về các hành vi bị cấm của DN bán hàng đa cấp và người tham gia. Ngoài các hành vi bị cấm đối với DN bán hàng đa cấp đã được nêu tại Nghị định 110/2005/NĐ-CP thì Nghị định 42 còn cấm DN bán hàng đa cấp duy trì nhiều hơn một vị trí kinh doanh đa cấp, hợp đồng bán hàng đa cấp, mã số kinh doanh đa cấp hoặc các hình thức khác tương đương đối với cùng một người tham gia; không được kinh doanh theo mô hình kim tự tháp; không được mua, bán hoặc chuyển giao mạng lưới người tham gia bán hàng đa cấp cho DN khác trừ trường hợp mua lại, hợp nhất hoặc sáp nhập DN... Theo Cục Quản lý cạnh tranh, việc cấm kinh doanh theo mô hình kim tự tháp nhằm ngăn chặn DN sống chủ yếu dựa vào khoản đầu tư của người đóng góp.

Nghị định 42 có bổ sung các hành vi bị cấm đối với người tham gia bán hàng đa cấp gồm: Tổ chức các buổi hội thảo, Okvip69 Đăng ký cá cược khách hàng, hội thảo giới thiệu sản phẩm, đào tạo mà không được DN bán hàng đa cấp ủy quyền bằng văn bản; lôi kéo, dụ dỗ người tham gia bán hàng đa cấp của DN khác tham gia vào mạng lưới của DN mà mình đang tham gia; lợi dụng chức vụ, quyền hạn, địa vị xã hội để yêu cầu người khác tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp hoặc mua hàng hóa kinh doanh theo phương thức đa cấp… Người tham gia bán hàng đa cấp phải trải qua khóa đào tạo và chỉ được thực hiện hoạt động bán hàng đa cấp sau khi được cấp Thẻ thành viên. Chỉ những người được cấp Chứng chỉ đào tạo viên theo mẫu của Bộ Công Thương mới được đào tạo người tham gia bán hàng đa cấp.

Quy định về mua lại hàng hóa có lợi hơn cho người tham gia

Nghị định 42 quy định, khi người tham gia bán hàng đa cấp có yêu cầu, DN bán hàng đa cấp có trách nhiệm mua lại hàng hóa đã bán cho người đó, bao gồm cả hàng hóa được bán theo chương trình khuyến mại. Như vậy kể cả trong trường hợp không chấm dứt hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp, DN cũng phải mua lại hàng hóa cho người tham gia nếu họ yêu cầu. Nhằm bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng, Nghị định cũng quy định tổng giá trị hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích Okvip - liên minh giải trí #1 thế giới hà nội khác trả cho người tham gia bán hàng đa cấp trong một năm quy đổi thành tiền không vượt quá 40% doanh thu bán hàng đa cấp trong năm đó của DN bán hàng đa cấp.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định DN không triển khai hoạt động bán hàng đa cấp trong thời hạn 12 tháng liên tục kể từ ngày được cấp Giấy Chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp; tạm ngừng hoạt động bán hàng đa cấp quá 12 tháng liên tục cũng bị thu hồi giấy chứng nhận.

Lê Kim Liên