Tin Khu Vực
CôngThương - Khiếu kiện về đất đai ngày càng tăng
Báo cáo trước Quốc hội về kết quả giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc thực hiện chính sách, pháp luật trong giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân đối với các quyết định hành chính về đất đai, Chủ nhiệm Ủy ban Okvip - liên minh giải trí #1 thế giới hà nội Nguyễn Văn Giàu cho biết, từ năm 2003 đến năm 2010, các cơ quan hành chính đã tiếp nhận và xử lý 1.219.625 đơn thư khiếu nại, tố cáo. Trong đó đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai bình quân hàng năm chiếm 69,79%. Riêng giai đoạn 2008-2011, số đơn thư khiếu nại, tố cáo đã tiếp nhận, xử lý là 672.990.
Chủ nhiệm Ủy ban Okvip - liên minh giải trí #1 thế giới hà nội Nguyễn Văn Giàu
Theo ông Giàu, nội dung khiếu nại, tố cáo đối với các quyết định hành chính trong quản lý đất đai chủ yếu tập trung vào các nội dung, như: khiếu nại các quyết định hành chính về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (chiếm khoảng 70%); về giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất (chiếm khoảng 20%) và về cấp, thu hồi Giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất (chiếm khoảng 10%).
Cũng theo Chủ nhiệm Ủy ban Okvip - liên minh giải trí #1 thế giới hà nội, số đoàn khiếu nại, tố cáo cũng tăng nhanh theo các năm. Theo thống kê, giai đoạn từ năm 2005 đến tháng 6/2009, cả nước có 3.829 đoàn khiếu nại, tố cáo đông người; năm 2010 có 3.214 đoàn, riêng năm 2011 có tới 4.159 đoàn. Tuy nhiên, con số thống kê đơn thư tố cáo, khiếu nại nói trên chỉ phản ánh được khoảng 70% số đơn thư trong thực tế hay nói đúng hơn, đây mới chỉ là những đơn được cơ quan nhà nước ra quyết định thụ lý, giải quyết.
Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, song chủ yếu do hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực đất đai quá nhiều, chồng chéo; công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cao chưa đáp ứng yêu cầu. Cùng với đó là sự yếu kém trong công tác tổ chức thi hành pháp luật về đất đai; sự thiếu gương mẫu, sa sút về phẩm chất đạo đức của một bộ phận cán bộ, công chức…
"Ma trận" văn bản pháp lý
Nói về sự cồng kềnh, phức tạp nhưng kém hiệu quả của hệ thống văn bản chính sách pháp luật về quản lý đất đai, đại biểu Hồ Thị Thủy (Vĩnh Phúc) liệt kê, ngoài Luật Đất đai còn có 20 luật có nội dung liên quan đến đất đai; 22 nghị định của Chính phủ; 12 chỉ thị; 17 quyết định của Thủ tướng Chính phủ; 230 văn bản của các bộ, ngành liên quan khác.
Nhận xét về hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nói trên, đại biểu Nguyễn Thị Kim Bé (Kiên Giang) nói: “Một ma trận trong các văn bản hướng dẫn thi hành như đã nêu trên đã tạo ra một sự rối cho cơ sở khi thực hiện. Do đó, ngay cả cán bộ trực tiếp xử lý cũng không cập nhật kịp chứ chưa nói đến những người dân, nhất là nông dân".
Còn các đại biểu Nguyễn Thu Anh (Lâm Đồng), Huỳnh Văn Tiếp (Cần Thơ) vàTrần Văn Tấn (Tiền Giang) cho rằng, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và Luật Đất đai có các quy định không thống nhất trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân. Đến nay vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về mối quan hệ trong giải quyết khiếu nại tranh chấp giữa cơ quan hành chính và tòa án nhân dân, giữa bộ quản lý chuyên ngành và Thanh tra Chính phủ.
Đại biểu Ngô Văn Hùng (Lào Cai) nhận định, hệ thống văn bản không chỉ cồng kềnh mà còn có nhiều sơ hở dẫn tới tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan có trách nhiệm thụ lý, giải quyết, gây bức xúc của người dân. Trong khi hệ thống văn bản nhiều, thậm chí có tình trạng nhiều văn bản đã bộc lộ bất cập trong thực tiễn, nhưng các cơ quan thẩm quyền lại rất chậm trễ trong việc sửa đổi, bổ sung.
Đại biểu Hà Công Long (Gia Lai) lấy ví dụ từ Nghị định 181: Từ năm 2005, Ban Dân nguyện đã kiến nghị với Ủy ban Thường vụ Quốc hội giám sát Nghị định 181 vì có nội dung trái với Luật Khiếu nại, tố cáo. Năm 2008, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã yêu cầu sửa nhưng đến nay vẫn chưa sửa. “Các đại biểu nói rằng phải thế này, thế kia nhưng tôi cho rằng đây là một việc cụ thể, hôm nay chúng ta giám sát, vậy ai chịu trách nhiệm và xử lý việc này như thế nào. Quốc hội đã có ý kiến rồi bây giờ không giải quyết và cứ nói đi nói lại mãi” – ông Long nhấn mạnh thêm: “Tôi nghĩ cần phải có một cơ chế hữu hiệu trong việc giám sát xử lý các văn bản trái pháp luật, đặc biệt những văn bản nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ”.
Cán bộ tổ chức thực hiện “có vấn đề”
Phân tích về những hạn chế trong công tác xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo các quyết định hành chính liên quan đến vấn đề đất đai, hầu hết các đại biểu đều thống nhất cho rằng, cán bộ xử lý còn nhiều hạn chế.
Đại biểu Hồ Thị Thủy (Vĩnh Phúc) thẳng thắn: “Theo tôi, một nguyên nhân quan trọng dẫn đến khiếu kiện, nhất là khiếu kiện kéo dài, khiếu kiện vượt cấp, khiếu kiện đông người là do cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về đất đai, giải quyết về khiếu nại tố cáo, tranh chấp về đất đai vừa yếu vừa thiếu”. Thậm chí, nhiều nơi cán bộ còn tỏ thái độ vô cảm, bàng quan với những bức xúc của nhân dân và vấn tồn tại tình trạng cán bộ cố tình làm sai sót để sách nhiễu, tiêu cực.
Đại biểu Nguyễn Thị Kim Bé (Kiên Giang)
Đồng tình với quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Thu Anh (Lâm Đồng) nhận xét: “Đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp dân giải quyết khiếu nại, tố cáo còn mỏng và thiếu trách nhiệm trong việc tiếp công dân”. Bên cạnh đó, kỷ cương, kỷ luật hành chính trong khiếu nại, tố cáo chưa nghiêm, có không ít trường hợp cấp trên đã có ý kiến kết luận, quyết định và chỉ đạo giải quyết, nhưng cấp dưới không thực hiện hoặc chậm trễ trong việc thực hiện. Công tác chỉ đạo của cấp trên đối với cấp dưới chưa được thường xuyên nên hiệu quả chưa cao.
Để giải quyết tình trạng yếu kém trong việc tổ chức thi hành pháp luật về đất đai và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai, chấm dứt tình trạng thiếu gương mẫu, sa sút về phẩm chất đạo đức của một bộ phận cán bộ công chức, đại biểu Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) cho rằng, cần kiên quyết xử lý nghiêm những tổ chức, cá nhân có thẩm quyền thiếu trách nhiệm trong giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân. Song song đó, cần giám sát, theo dõi, kiểm tra kết quả giải quyết đối với những đối tượng cán bộ đã bị đề nghị xử lý hành chính hoặc đề nghị khởi tố để tổng hợp báo cáo hàng năm chứ không chỉ dừng ở kiến nghị xử lý. “Đừng để "con sâu làm rầu nồi canh, đục nước béo cò" – bà Khá bức xúc.
Ngoài ra, cần công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng về kết quả xử lý văn bản trái pháp luật và tùy theo mức độ, tính chất và tình hình thực tế, cơ quan ban hành quyết định hành chính về đất đai có biện pháp khắc phục hậu quả một cách hữu hiệu nhất.
Cũng liên quan đến việc xử lý những cán bộ cố tình làm trái như đại biểu Khá, đại biểu Nguyễn Thái Học (Phú Yên) đề nghị cần có sự rà soát, đánh giá thực trạng tình hình đội ngũ cán bộ làm công tác rà soát, tham mưu, quản lý đất đai ở các cấp, các ngành từ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ đến phẩm chất đạo đức. Đặc biệt, ông Học nêu ý kiến, ngoài việc xử lý hành chính, xử lý hình sự thì cần có quy định về trách nhiệm bồi thường vật chất đối với những quyết định sai sót về đất đai gây thiệt hại đến quyền lợi hợp pháp của công dân để có biện pháp, giải pháp thuyết phục và cũng để thấy rõ tính nghiêm minh của pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai.
Sau nhiều ý kiến đánh giá, phân tích những hạn chế trong tổ chức thực hiện pháp luật đất đai và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai, hầu hết các đại biểu Quốc hội thống nhất, sự bất cập của Luật Đất đai hiện hành là nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự khiếu kiện của người dân. Các đại biểu kiến nghị Quốc hội sớm xem xét sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai năm 2003 theo hướngđảm bảo hài hòa các mục đích của nhà nước, của người sử dụng đất và của người có đất bị thu hồi. Đồng thời có cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai thống nhất đồng bộ với Luật Khiếu nại, tố cáo và các luật khác có nội dung điều chỉnh liên quan đến đất đai, nhằm thể hiện rõ quan điểm đất đai thu hồi đều do nhà nước thực hiện thống nhất.