Nghề báo thời AI: Dấn thân luôn là giá trị không thể thay thế

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và làn sóng chuyển đổi số đang đặt ngành báo chí trước những thách thức mang tính sống còn để tự khẳng định mình. Trong cơn lốc công nghệ, các tòa soạn buộc phải linh hoạt ứng dụng AI như một trợ lý đắc lực để tối ưu hóa quy trình, đa dạng hóa định dạng nội dung để tiếp cận công chúng hiện đại. Dù vậy, AI chỉ có thể rút ngắn thời gian xử lý dữ liệu chứ không thể thay thế những giọt mồ hôi, bản lĩnh và sự dấn thân của người phóng viên tại hiện trường.

Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, trò chuyện cùng phóng viên Liên Minh OK VIP Giải Trí Cá Cược World Cup 2026, nhà báo Hoàng Nhật, Phó Trưởng ban Điện tử Báo Nhân Dân đã mang đến góc nhìn sâu sắc về hành trình đổi mới của tờ báo Đảng và gợi mở phương thức giúp các nhà báo trẻ khẳng định giá trị cốt lõi trong kỷ nguyên số.

Báo chí trong làn sóng chuyển đổi số

- Chặng đường 101 năm của báo chí cách mạng Việt Nam là hành trình dài. Là người gắn bó nhiều năm với nghề, ông có thể chia sẻ cảm nhận trong những ngày tháng 6 này?

Nhà báo Hoàng Nhật: Tôi phải chia sẻ rất thẳng rằng, đây là giai đoạn nhiều người làm báo đang gặp khó khăn, mà khó khăn này không chỉ đối với báo chí Việt Nam mà còn là bối cảnh chung của báo chí thế giới. Chúng ta đang chứng kiến sự thay đổi lớn về cách tiếp nhận thông tin của độc giả.

Cách đây vài ngày, tôi tham dự hội thảo của các cơ quan báo chí Đông Nam Á do chương trình Google News Initiative tổ chức. Tại đây, bức tranh báo chí thế giới trong giai đoạn chuyển đổi số được phác thảo rất rõ.

Trước đây, chúng ta luôn coi báo chí là dòng thông tin chủ lưu, nhưng hiện nay, nhiều nghiên cứu cho thấy, độc giả, đặc biệt là giới trẻ, có xu hướng tiếp nhận thông tin từ mạng xã hội và từ những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội. Điều này tạo ra sức cạnh tranh rất lớn cho các tòa soạn.

Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của các nhà sáng tạo nội dung thậm chí còn vượt cơ quan báo chí. Chính vì vậy, ngành báo chí buộc phải tái định vị vai trò của mình để theo kịp xu hướng chuyển đổi số. Đây là quá trình liên tục, không có điểm dừng.

Hiện nay, dòng chảy thông tin thế giới gắn với khái niệm "nội dung lỏng" (liquid content), đòi hỏi người làm báo phải linh hoạt trong cách đưa thông tin đến độc giả. Chúng ta không thể sử dụng những phương thức cũ để tiếp cận độc giả ngày nay, đặc biệt là đối tượng trẻ. Đơn cử, với thế hệ Gen Z, được sinh ra và lớn lên trong kỷ nguyên số nên cách tiếp nhận thông tin của các bạn cũng khác biệt. Vì vậy, chúng ta phải thay đổi cách làm để bắt kịp xu hướng và hoàn thành tốt nhiệm vụ thông tin tuyên truyền.

- Thưa ông, mô hình chuyển đổi số tại Báo Nhân Dân có điểm gì khác biệt căn bản so với các tờ báo khác?

Nhà báo Hoàng Nhật: Những năm gần đây, chúng ta chứng kiến sự thay đổi rất lớn tại Báo Nhân Dân, đặc biệt là ở khâu chuyển đổi số. Trước đây, khi nghĩ về Báo Nhân Dân, người ta thường nghĩ về một tờ báo có bề dày truyền thống lịch sử, có nhiều cây bút tên tuổi đã tạo dựng được vị thế "anh cả" trong nền báo chí cách mạng Việt Nam và tiếp cận độc giả chủ yếu qua báo giấy.

Hiện nay, trong kỷ nguyên số, chúng tôi buộc phải chuyển đổi để tái định vị vị trí của mình. Với lý thuyết "nội dung lỏng", từ một nội dung gốc cốt lõi, chúng tôi phải sáng tạo để đáp ứng nhu cầu từng nhóm độc giả.

Tôi còn nhớ, trong buổi Ok88vip tỷ lệ kèo World Cup 2026 nhân kỷ niệm 75 năm Báo Nhân Dân ra số đầu tiên, Tổng Bí thư Tô Lâm đã căn dặn, đưa tin chính trị phải hiện đại và dễ hiểu.

Trong kỳ Okvip69.com bán cá nổ hủ đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, chúng tôi đứng trước bài toán: Nếu tuyên truyền theo phương thức cũ với bài dài hàng nghìn chữ, độc giả rất khó tiếp nhận.

Vì thế, chúng tôi lựa chọn, chắt lọc thông tin, tạo infographic và phụ trương trực quan. Khi trưng bày tại không gian ven Hồ Hoàn Kiếm, rất nhiều người dân đã dừng lại đón nhận thông tin.

Nhìn thấy những hình ảnh đó, chúng tôi biết rằng, thông tin của Báo Nhân Dân đã thực sự đến được với công chúng. Đây chính là cách chúng tôi làm mới phương thức kể chuyện của mình.

- Như ông vừa chia sẻ thì vai trò của nhà báo sẽ ra sao khi AI ngày càng đi sâu vào quy trình tác nghiệp?

Nhà báo Hoàng Nhật: AI không thể thay thế hoàn toàn con người, đặc biệt trong tác nghiệp thực tế. AI không thể thay thế những giọt mồ hôi dấn thân của phóng viên tại hiện trường.

Trong thời đại thông tin bão hòa, để cạnh tranh, các cơ quan báo chí phải tạo ra tác phẩm có chiều sâu. Xu hướng này sẽ làm sống lại thể loại phóng sự điều tra. Với những loạt bài điều tra, AI hoàn toàn bất lực trong việc thay thế sự dấn thân của phóng viên ngoài hiện trường. Tuy nhiên, AI lại hỗ trợ cực kỳ hiệu quả trong khâu thu thập và xử lý dữ liệu.

Một tác phẩm vừa mang hơi thở cuộc sống, có dấu chân dấn thân của phóng viên, vừa được bổ trợ bởi báo chí dữ liệu và thị giác hóa dữ liệu nhờ AI, chắc chắn sẽ có chiều sâu và sức thuyết phục cao hơn nhiều.

Nhà báo trẻ cần làm gì trong thời đại AI?

- Với kinh nghiệm giảng dạy và hỗ trợ nhiều nhà báo trẻ, ông nhận thấy điểm yếu nào mà các nhà báo trẻ cần khắc phục?

Nhà báo Hoàng Nhật: Cái gì cũng có tính hai mặt. Các bạn trẻ ngày nay tiếp cận công nghệ, sử dụng AI, trực quan hóa dữ liệu, làm đồ họa hay sản xuất podcast tốt hơn thế hệ đi trước rất nhiều. Tuy nhiên, điều này dễ dẫn đến tâm lý ỷ lại, quá phụ thuộc công nghệ mà xem nhẹ yếu tố kinh nghiệm.

Điều cốt lõi của một nhà báo là "nhạy cảm nghề nghiệp": khả năng phát hiện đề tài, phân tích và xử lý tình huống phát sinh để tạo nên tác phẩm sống động. Đôi khi các bạn trẻ bị ngợp trước công nghệ mà bỏ qua những giá trị cốt lõi này.

Vì vậy, tôi nghĩ, cần có sự kết hợp giữa nhà báo giàu kinh nghiệm và nhà báo trẻ. Thế hệ đi trước định hướng về kỹ năng nghiệp vụ và giá trị cốt lõi; thế hệ trẻ hỗ trợ về công nghệ. Khi kết hợp kinh nghiệm, công nghệ và AI, chúng ta sẽ tạo ra những sản phẩm tối ưu.

Ở Báo Nhân Dân, chúng tôi đã áp dụng mô hình này. Khi nhà báo điều tra Đỗ Doãn Hoàng gia nhập tòa soạn, loạt phóng sự điều tra công phu của anh được kết hợp với yếu tố công nghệ và dữ liệu từ phóng viên trẻ. Sự kết hợp đó nâng tầm tác phẩm rõ rệt và công chúng chính là người hưởng lợi lớn nhất khi được tiếp nhận những tác phẩm vừa sâu sắc về nội dung, vừa hiện đại về hình thức thị giác.

- Hiện nay, trước bối cảnh sáp nhập và tinh giản các cơ quan báo chí khiến nhiều sinh viên báo chí lo lắng về sự mai một của nghề. Ông có lời nhắn nào dành cho các bạn trẻ?

Nhà báo Hoàng Nhật: Tôi nghĩ rằng, khi một cánh cửa đóng lại, sẽ có những cánh cửa khác mở ra. Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, luôn cần những người làm báo đóng vai trò "thư ký của thời đại". Nghề báo không hề mai một, nó chỉ đang chuyển dịch sang giai đoạn mới phù hợp hơn với thực tiễn.

Đặc biệt, từ ngày 1/7/2026 tới đây, khi Luật Báo chí mới được áp dụng, công nhận các tác phẩm báo chí của các cơ quan báo chí trên nền tảng số cũng là tác phẩm chính thống. Lúc đó, các bạn trẻ, những người thích ứng cực kỳ tốt với nền tảng số sẽ có "đất diễn" rất lớn.

Và khi thói quen tiếp nhận thông tin của độc giả dịch chuyển lên không gian số, cơ hội dành cho các bạn trẻ trong lĩnh vực báo chí truyền thông vẫn rất rộng mở.

- Để tiếp lửa cho nhà báo trẻ bằng một lời đúc kết ngắn gọn, ông muốn gửi gắm điều gì?

Nhà báo Hoàng Nhật: “Hãy giữ vững đam mê” – chính là thông điệp mà tôi muốn truyền tải. Tôi nhớ là, đề thi Ngữ văn Liên Minh OK VIP Game Online Giải Trí Cá Cược THPT vừa qua đã khơi gợi một vấn đề sâu sắc: “Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Theo tôi, câu trả lời thực chất nằm ở tinh thần dấn thân của mỗi người trẻ. Giữ vững đam mê chính là chìa khóa mở ra cánh cửa dẫn đến thành công. Cuộc sống luôn vận động và mang lại nhiều cơ hội để mỗi cá nhân khẳng định giá trị bản thân.

Đúng như câu nói nổi tiếng của huyền thoại công nghệ Steve Jobs: "Stay hungry, stay foolish" - Hãy cứ khát khao, hãy cứ dại khờ. Khi thế hệ trẻ dám nghĩ, dám làm và kiên trì theo đuổi lý tưởng, cuộc sống sẽ mang lại nhiều cơ hội để họ khẳng định mình.

Xin trân trọng cảm ơn ông!